دانشکده شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب
FA
 

شیعه و مسئله قرائت قرآن در عصر حضور

 
تاریخ انتشار: 1399/08/20    تعداد بازدید: 21

شیعه و مسئله قرائت قرآن در عصر حضور

جلسه دفاع از رساله دکتری آقای مجید ابراهیمیان کپورچال توسط معاونت آموزشی و پژوهشی دانشکده شیعه شناسی با مساعدت گروه علمی شیعه شناسی برگزار شد.
 

عنوان رساله:

 

شیعه و مسئله قرائت قرآن در عصر حضور

 

استاد راهنما: جناب آقای دکتر محمد جاودان

استاد مشاور: جناب آقای دکتر محمدحسن محمدی مظفر

اساتید داور:

جناب حجت الاسلام و المسلمین دکتر کاظم رحمان ستایش

جناب حجت الاسلام و المسلمین دکتر مصطفی جعفرطیاری

جناب حجت الاسلام والمسلمین دکتر مهراب صادق نیا

 

 

چکیده

این پژوهش می‌کوشد مواجهه شیعیان را در دوره حضور ائمه (علیهم السلام) با موضوع قرائت و چگونگی خواندن نص قرآن کریم گزارش و بررسی کند. تاریخ گواه آن است که از قرن نخست تا نیمه قرن سوم هجری قمری، قرائات متعددی در جهان اسلام وجود داشته است. با توجه به اینکه شیعیان از ابعاد مختلف سیاسی، کلامی، فقهی، تفسیری و حدیثی با اکثریت غیر شیعی اختلافات بسیار داشته اند، این پرسش به‌صورت جدی قابل طرح است که شیعیان در عصر حضور در قبال تعدد قرائات چه مواجهه‌ای داشتند. از آنجا که شیعیان، به‌ویژه از قرن دوم به بعد، در ابعاد مختلف یادشده، تابع ائمه بوده اند و این امر مستقیما یا از راه تبعیت از اصحاب آنان تحقق می‌یافته است. این پژوهش تلاش می کند، مواجهه شیعیان را با مسئله قرائت قرآن از راه مواضع وسخنان ائمه واصحاب آنان و گزارش‌های تاریخی به‌دست آورد. حاصل این تحقیق با تکیه بر روایات منقول از امامان معصوم و برخی از گزارش‌های تاریخی و تحلیل آنها این است که دستور ائمه و تأکید ایشان بر قرائت متداول و متعارف میان عموم امت اسلامی بوده است. این امر از سوی ائمه علیهم السلام، ملازم با اعتباربخشی آن حضرات به قرائات مشهور آن عصر، اعم از قرائات هفت‌گانه و ده‌گانه و چهارده‌گانه و غیر آنها که از ویژگی تداول و رواج میان عموم مردم برخوردار بوده اند،است.

پژوهش پیش‌رو برای شناخت مواجهه جامعه شیعی با موضوع قرائت قرآن یه بررسی مواضع و سخنان ائمه، اصحاب آنان و عموم شیعیان، در این موضوع، مبادرت نمود. از همین‌جا بود که شیعه‌شناسی در میان قراء ضرورت یافت و از راه انباشت قرائن در شناسایی اصل و گونه تشیع آنان کوشید. نتیجه آن شد که شماری از مشاهیر قراء در عصر حضور ائمه (علیهم السلام) که گاهی در حدیث، فقه، ادبیات عرب و تأتلیفات در زمینه علم قرائات در جهان اسلام تاثیرگذار بوده اند، شیعه بوده یا هم‌زمان از یاران و اصحاب خاص امامان شیعه بوده اند. برای نمونه، عاصم، ابوعمرو، حمزه، کسائی، اعمش و ابان‌بن تغلب از زمره مشاهیر قرائت اند که چهار نفر از آنها  از قراء سبعه و نفر پنجم از قراء اربعه عشر و ابان از کبار اصحاب صادقین و هم‌زمان قاری بزرگ و همگی شیعه، به معانی مختلف کلمه، هستند. این پژوهش، همچنین، مهم‌ترین مناطق تجمع شیعیان مانند شهرهای کوفه، قم، بغداد و قرائات رائج و متعارف در میان آنها در عصر حضور ائمه(علیهم السلام) بررسیده است. حاصل بررسی روایات و گزارش‌های قرائات منسوب به اهل بیت(علیهم السلام) نیز آن بود که بیشتر شامل اشارات تفسیری بوده است تا اختلاف قرائات. از بررسی کل کلمات قرآن که حدود ۷۸۰۰۰ کلمه است، در ده قرائت مشهور، ۱۹۹۶ کلمه، یعنی حدود 56/2% اختلاف در قرائات قرآنی وجود دارد که عمدتا ناظر به اختلاف لهجه و اختلافات لفظی و ظاهری است. این امر نشان می‌دهد موضوع اختلاف قرائت چالشی آن‌چنانی نیست که برخی مستشرقان آن را به عنوان دست‌آویزی برای حمله به اصالت متن قرآن قرار دهند.

 این تحقیق با رویکرد میان رشته‌ایِی‌ای علوم قرآن و شیعه شناسی و به روش توصیفی -تحلیلی کوشیده است پاسخ پرسش‌های اصلی و فرعی را بیابد. ابتکار این پژوهش آن است که ضمن استفاده از دست‌آورد‌های پیشینیان، مواجهه شیعیان را با محوریت نقش طبقات قراء، به‌ویژه قراء شیعی، اصحاب امامان و تحقیق و تفکیک ‌گونه‌های تشیع آنان و شناسایی قرائت عمومی شیعیان در مهم‌ترین مناطق جغرافیای شیعیان در عصر حضور ائمه (علیهم السلام) یافته و آشکار سازد.

واژگان کلیدی: شیعه، مسئله قرائت، عصر حضور ائمه، قرائات، قراء شیعه.

 



نظرات
نام
پست الکترونیک
کد امنیتی
Captcha
دانشکده شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب


نشانی: ایران - قم - پردیسان
تلفن: 32802610 25 98+
فکس: 32802627 25 98+
کد پستی: 3749113357
صندوق پستی: 37185 - 178
پست الکترونیکی: info@urd.ac.ir
سامانه پیامکی: 3000135789

دانشکده ها

دانشکده شیعه شناسی
دانشکده ادیان
دانشکده مذاهب
دانشکده فلسفه
دانشکده زن و خانواده
دانشکده عرفان
دانشکده مجازی

خدمات فناوری اطلاعات

سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
سامانه پذیرش دانشجو
سامانه نشریات دانشگاه
پست الکترونیک
فروش اینترنتی کتاب
کتابخانه دیجیتال

بیانیه رسالت

دانشگاه ادیان و مذاهب، نخستین دانشگاه تخصصی ادیان و مذاهب در ایران، برخاسته از حوزه علمیه، ضمن شناخت ادیان و مذاهب و تعامل و گفت و گو با پیروان آنها با تکیه بر مشترکات، در جهت همبستگی انسانی، تقویت صلح، کاهش آلام بشری، گسترش معنویت و اخلاق و معرفی عالمانه اسلام بر اساس آموزه های اهل بیت علیهم السلام به پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص اقدام می نماید.

طراحی، توسعه و پشتیبانی: کویر سبز