دانشکده شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب
FA
 

انجمن علمی شیعه شناسی

 
تاریخ انتشار: 1400/04/01    تعداد بازدید: 1156

انجمن علمی شیعه شناسی

هو المحبوب

ما جمعی از دانشجویان  دانشکده  شیعه شناسی به منظور تقویت روحیه و بنیه علمی دانشجویان مستعد و توانمند و فراهم آوردن زمینه‌های مناسب برای فعالیت‌های جمعی علمی، همچنین بهره‌گیری از توانمندی و خلاقیت آنان در تحقق توسعه علمی در حوزه شیعه شناسی، وکلام اقدام به تشکیل انجمن علمی دانشجویی کرده   تا با بهره گیری از اساتید مجرب به نشست های علمی ، مناظرات ، مباحثات علمی و معرفی و تلخیص کتب بپردازیم.

 

انجمن دانشجویی شیعه شناسی با اهدافی که در ذیل خواهد آمد در تاریخ ۱۳۹۹/۱۱/۱۱ توسط دانشجویان دانشکده شیعه شناسی دانشگاه بین المللی ادیان و مذاهب قم تاسیس گردیده است. 

مسئول انجمن سرکار خانم فاطمه نمازی 

دبیر انجمن : سرکار خانم مرضیه مینایی پور 

 هئیت اجرایی انجمن :
۱- جناب آقای سید محمد عبادی اردهائی
۲- جناب آقای محمدصادق مشفقی پور
۳-
جناب آقای علی اکبر دهقانی اشکذری




اهداف انجمن :

۱-شناسایی و جذب دانشجویان مستعد در رشته های مختلف علمی، ادبی و هنری.

۲ -برگزاری بازدیدهای علمی یک روزه با رویکرد علمی- پژوهشی به منظور شرکت در سفرهای آموزشی- پژوهشی، کنفرانس ها، نشست ها و نمایشگاه های تخصصی داخلی. 

۳ -برگزاری همایش های علمی با رویکرد  پژوهشی 

۴ -برگزاری کارگاه های علمی- پژوهشی.

۵ -تدوین و انتشار نشریات علمی، ادبی و هنری

۶ -نهادمند ساختن فعالیت های فوق برنامه علمی و پژوهشی دانشجویان .
۷-شناسای دانشجویان نخبه و ممتاز و بهره گیری از مشارکت آنان در ارتقای فضای علمی دانشگاه.

۱۰-به روزکردن دانش اعضاء و آشنایی بیشتر با مسائل انجمن.

۱۱-افزایش سطح مشارکت و رقابت دانشجویان در فعالیت های علمی جمعی




ارتباط با انجمن 

کانال ایتا

کانال تلگرام




اعضای انجمن علمی دانشجویی

بیوگرافی اعضای انجمن :

مسئول انجمن : سرکار خانم فاطمه نمازی. دانش آموخته دکتری شیعه شناسی، گرایش کلام، دانش آموخته سطح۳ حوزه علمیه.

ارتباط با مسئول انجمن  

 ایتا 
@Namazi_FN

 واتس اپ
۰۹۹۱۹۰۷۵۱۶
۶

تلفن
۰۹۱۹۸۳۷۸۹۰۸

دبیر انجمن : سرکار خانم مرضیه مینایی پور دانش آموخته  دکتری شیعه شناسی، دانش آموخته سطح۳ حوزه علمیه. 

 هئیت اجرایی انجمن :
۱- جناب آقای سید محمد عبادی، دانش آموخته درس خارج حوزه ، دانش آموخته دکتری شیعه شناسی، زبان شناس و مبلغ بین الملل


۲- جناب آقای محمدصادق مشفقی پور
دانش آموخته درس خارج حوزه ع
دانشجوی ارشد  شیعه شناسی 
معاون پژوهش مدرسه عالی فقه و اصول امام حسین علیه السلام

دبیر گروه امامت استاد محمد تقی سبحانی در بنیاد فرهنگ جعفری


۳- جناب آقای علی اکبر دهقانی اشکذری، دانشجوی  ارشد شیعه شناسی،
دانش آموخته مدرسه تخصصی فقه و اصول امام محمدباقر علیه السلام، دانش آموخته سطح ۴ حوزه علمیه.




فعالیت ها



نشست اول انجمن 

خلاصه نشست 

 

نقش شیعه در حل بحرانهای امروزی بشر :
جناب آقای دکیتر سهیل اسعد در مورد موضع اینکه شیعه و مکتب شیعه آیا می تواند برای برون رفت از بحرانهای امروزی که بشر با آنها دست به گریبان است ابتدا نکاتی را به عنوان مقدمه مطرح نمودند از جمله اینکه بحران ها محصول و ناشی از یک پدیده ای می باشند کخ خود آنها هم علت برای معلول بحران و پدیده دیگری می شوند .
امروزه بحرانها به سه دسته تقسیم می شوند :
1. بحرانهای امنیتی
2. بحرانهای اقتصادی 
3. بحرانهای سلامتی 
امنیت تمام اولویتهای انسان را تحت الشعاع قرار می دهد.
بحران سلامت اعم از سلامت جسم و سلامت روح می باشد 
در نوع نگاه جهان بینی هم به بحرانها توجه میشود 
اگر این جهان بینی تبدیل به یک نظام اشتباه و بعد ساخنار اجتماعی غلط و سلوک اشتباه شود در نتیجه منجر به پیاده کردن طرز تفکر مادی و غلط در جامعه و اجتماع رایج می شود 
تفکیک در ابعاد مختلف باعث ایجاد بحران میشود که اگر به عنوان یک اجتماع نظر شود می توان بسیاری از بحرانها را مدیریت کرد .
برای رفع بحران ها موضع گیری اسلام در جهت امت و مردم می باشد 
هر نظامی یا هر جامعه ای اگر بخواهد تنها حرکت کند در جهت حل بحرانها فشل می باشد و ناکام می ماند .
تنها راه حل رفع بحرانهای جهان با مدیریت ملت صحیح و حاکم صحیح و حرکت در جهت تحقق اهداف امکان پذیر می باشد.

نشست دوم

خلاصه نشست 

 

کارکرداهل بیت پیامبران در کتب مقدس ادیان( بررسی تطبیقی اهل بیت زرتشت، اهل بیت موسی، اهل بیت عیسی و اهل بیت محمد"علیهم السلام").

دکتر عباس اشرفی عضو هیئت علمی و رئیس دانشکده معارف دانشگاه علامه طباطبایی(ره) در دومین وبینار انجمن دانشجویی شیعه شناسی به تبیین کارکردهای اهل بیت و خانواده پیامبران (خصوصاً پیامبران چهار دین توحیدی زرتشت، یهود، مسیحیت و اسلام) پرداختند. 

دکتراشرفی افزودند: مراد از اهل بیت یک پیامبر، نزدیک ترین افراد به ایشان هستند چه این ارتباط نسبی و سببی باشد و چه اندیشه ای و رفتاری.

ایشان بیان کردند: سوال اینجاست که تمایزات کتب مقدس ادیان در خصوص اهل بیت پیامبر آن دین چه می باشد؟ برای پاسخ این سوال باید به متون مقدس مراجعه کرد و از نگاه این متون مقدس پاسخ را بیان کرد.

ایشان به معرفی افراد خانواده این پیامبران پرداختند. _دین زرتشت: پسرعموی زرتشت مدیوماه-پسران و دختران زرتشت-انجمن مغان.

_دین یهود : جایگاه موسی در یهود- خانواده موسی( هارون، مریم ،صفورا همسرش، فرزندان جرشوم الیعازر) عدم سخن از خانواده بعد از موسی.
_دین مسیحیت: مریم باکره -فرزندان مریم و یوسف-عیسای ازدواج نکرده.
_دین اسلام: راسخون در علم- عصمت و طهارت- مخاطب درجه اول پیام رسول- اوصیای پیوسته( وصایت و امامت نصبی است نه انتخابی).

دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی(ره) در پایان به مقایسه اسلام با سه ادیان دیگر در خصوص کارکرد اهلبیت پیامبران پرداخت و این گونه نتیجه گیری کرد:

_در زرتشتی یهودیت و مسیحیت جانشینی از خانواده نیست برخلاف اسلام که جانشینی حق انحصاری خاندان پیامبر است.
_عصمت و علم اهلبیت پیامبر اسلام از تمایزات این دین می باشد.
_منجی آخرالزمان در زرتشتی از نسل زرتشت است و در اسلام از نسل محمد(ص)است ولی در دو دین دیگر این طور نیست.
_ نگاه آینده پژوهانه و آینده سازانه در اسلام به اهل بیت 

شده است یعنی دوام و بقای دین به آن هاست.

نشست سوم 

خلاصه نشست

گزارشی از تاریخ‌چه ظهور پدیدارشناسی دین:
مهم‌ترین مسئله فلسفی و علمی دوره معاصر، مسئله میزان و ملاکی برای اعتماد به علم و معرفت بشری است. این ملاک و معیار در دوره رنسانس علمی، از جنبه‌های الاهیاتی به جنبه‌های تجربی منتقل شد و تلاش شد این ملاک حتی در مباحث دینی نیز دنبال شود.
گسترش علوم موجب تخصصی شدن علوم و تفکیک آنها شد ولی به دلیل ضرورت حفظ ارتباط آنها، حلقه‌های علمی ظهور پیدا کردند که حلقه علمی ارانوس و وین نمونه‌هایی از آنها هستند. این مسئله موجب دور شدن از تقلیل گرایی خواهد شد.
این رویکرد موجب تحقق «علم دین» شد که متفاوت از الاهیات و علم دینی است و در آن موضوع دین با رویکردی اثبات‌پذیر مورد توجه قرار می‌گیرد. چنین رویکردی در پدیدارشناسی دین با بررسی ساختاری میان نمودهای ظاهری و همچنین باور‌های مومنین ادیان، دنبال می‌شود. 
در همین راستا است که هانری کربن، صرفا به‌منظور فهم و معرفت فرهنگ ایران و اسلام ایرانی و نه با انگیزه ایمان دینی، در محضر علمای اسلامی و ایرانی زانوی ادب زده و تلمذ می‌نماید تا از طریق همدلی مومنانه، ساختار پدیدار دین در ایران معاصر را ریشه‌یابی نماید. 
ارانوس در یونانی به معنای "ضیافت مشاع" است. ضیافتی که هر یک از شرکت کنندگان سعی داشت تا سهم مادی و معنوی حضور خود در میهمانی را تا آنجا که در توانش است برآورده سازد. حلقه ارانوس در سال 1933 توسط الگا فروب (1881-1962) بنیان نهاده شد. او علاقه داشت تا بر اساس بنیان¬های فلسفی، پلی میان شرق و غرب بنا کند. با این حال ایجاد حلقه ارانوس به زمانی برمی¬گردد که او با رودولف اوتوپدیدارشناس دین، آشنا شد. کسی که در حقیقت نام ارانوس را برای این گروه پیشنهاد داد.
در محفل ارانوس روحیه¬ای حاکم بود که هیچگونه تعصب فرقه¬ای مدرسی یا دانشگاهی در آن راه نداشت . هر کس در آنجا به گونه¬ای در نوعی کار آزمایشگاهی سهیم بود و نخستین طرح یک پژوهش تازه را عرضه می¬کرد؛ تمام این طرح¬ها و پیشنهادها بعداً تبدیل به کتاب شدند.
کربن و حلقه ارانوس
کربن از سال ۱۹۴۹ به محفل ارانوس دعوت شد و تا ۱۹۷۸ در جلسات آن شرکت می‌کرد و تبدیل به یکی از ارکان این حلقه شد. ایران برای کربن یک مفهوم، جغرافیایی، سیاسی یا قومی نیست، بلکه «جهان ایرانی، یک جهان میانی، یک حدفاصل و بسیار به ما مغرب زمینیان نزدیک است.» کربن می‌گوید: "ایران زمین فقط یک ملت و یک امپراتوری نبود، بکه کانون معنویت و تاریخ ادیان بود".
کربن و پدیدارشناسی:
کربن مترجم آثار مارتین هایدگر به زبان فرانسه بود. هایدگر شاگرد ادموند هوسرل بنیانگذار پدیدارشناسی فلسفی بود. کتاب هستی و زمان هایدگر تحسین استادش هوسرل را برانگیخت....
یکی از اصول پدیدارشناسی اصل فروکاهش است. کربن در رویکرد خود به مطالعات شیعی در دام عدم رعایت و التزام به اصل فروکاهش افتاد و در مظان نادیده گرفتن این اصل اساسی پدیدارشناسی قرار دارد.
هانری کربن در حلقه ارانوس
ارانوس در یونانی به معنای «ضیافت مشاع» است. ضیافتی که هر یک از شرکت‌کنندگان سعی داشت تا سهم مادی و معنوی حضور خود در میهمانی را تا آنجا که در توانش است، برآورده کند. حلقه ارانوس در سال 1933 توسط الگا فروب بنیان نهاده شد. او علاقه داشت تا بر اساس بنیان‌های فلسفی، پلی میان شرق و غرب بنا کند. با این حال ایجاد حلقه ارانوس به زمانی برمی‌گردد که او با رودولف اوتو  پدیدارشناس دین کسی که در حقیقت نام ارانوس را برای این گروه پیشنهاد داد، آشنا شد.
مهم‌ترین نقدی که به پدیدارشناسی کربن وارد است، همین جنبه تقلیل‌گرایی شیعه به عرف
                                 

                                                                                                              نشست چهارم 

دریافت خلاصه نشست چهارم

جریان کلام حدیثی امامیه و تطور آن تا مدرسه اصفهان

منابع رجالی و حدیثی امامیه نشان دهنده دو جریان اصلی در بین اصحاب ائمه هستند. اگرچه پیش از این برخی از این دو جریان با عنوان جریان عقل گرا و نقل گرا تعبیر می کردند؛ ولی این دو اصطلاح تا حد زیادی گویای اختلاف اصلی دو گروه نیست. چراکه اولاً همه اصحاب امامان از همان دوران نخست به حجیت عقل باور داشتند و حتی محدثان نیز روایات زیادی در این باره نقل کرده‌اند و ثانیاً متکلمان امامیه نیز به نقل و بیان احادیث توجه داشته و در همه مباحث کلامی خود را موظف به مراجعه و رجوع به امام می‌دانستند. به همین دلیل بهتر است این دو گروه را متکلم- محدثان و محدث- متکلمان بنامیم. تمایز اصلی این دو گروه در این بود که گروه نخست به تبیین و نظریه پردازی عقلانی و برون متنی معارف دینی توجه داشتند؛ در حالی که گروه دوم در پی فهم دقیقو عقلانی این معارف و عرضه آن به جامعه مؤمنان در قالب همان احادیث منقول از ائمه اطهار(ع) بودند.

در حقیقت جریان محدث-متکلمان صرفاً به نقل روایات بسنده نمی‌کردند و به فهم عقلانی و گاه دفاع از آنها نیز توجه داشتند و تنها تمایز مهم آنان با متکلمان در این بود که نظام سازی‌‌ و نظریه پردازی برون متنی (اعم از قرآن و روایات) متکلمان را نمی‌پذیرفتند و خود را متعهد به نقل عین عبارات ائمه اطهار می‌دانستند. مهم‌ترین این مخالفت‌ها را می‌توان در مواجهه این گروه با جریان هشام بن حکم یا هشام بن سالم مشاهده کرد. گفتگوهای عقلانی این افراد با ائمه اطهار و توجه آنها به فهم عمیق و عقلانی معارف، نگارش رساله‌های کلامی و تنظیم و تبویب دقیق این روایات و گاه ورود به عرصه مناظرات کلامی نشان‌دهنده گرایش جدی کلامی در بین این گروه است.

این جریان فکری پس از دوران حضور نیز به حیات خود ادامه داد. هرچند در مطالعات تاریخ کلامی اغلب به تطور جریان کلامی پرداخته می‌شود؛ ولی این جریان فکری نیز از اهمیتی بسیار برخوردار است و تطوراتی نیز در طول تاریخ داشته است. شناخت این جریان و تطورات فکری آن در شکل‌گیری نگاهی جامع با تاریخ اندیشه امامیه ضرورت دارد.

ادوار تاریخی این جریان فکری را به طور خلاصه می‌توان چنین برشمرد:

  1. دوره شکل گیری و بسط (تا ابتدای قرن چهارم، مدرسه کوفه، خراسان و تا نیمه های مدرسه قم): این جریان از دوران حضور شکل گرفت و آرام آرام بسط و گسترش یافت. کامل ترین نمونه های این جریان را می توان در مدرسه قم مشاهده کرد. آثاری مانند تفسیر عیاشی، تفسیر قمی، بصائر الدرجات صفار و محاسن برقی از این جریان هستند.
  2. دوره مواجهه با عقل گرایی اعتزالی (نیمه مدرسه قم تا شکل گیری مدرسه بغداد): به طور خاص می توان به محدثانی مانند کلینی و صدوق اشاره کرد. هرچند هر کدام از این دو مدل و الگوی خاصی در این مواجهه داشته اند. برای مثال کلینی از ظرفیت های درونی متکلمان امامیه و روایات کلامی امامیه برای مواجهه با معتزلیان استفاده کرده است و شیخ صدوق به تعاملات بیشتری با معتزله دست زده است.
  3. دوره افول(از نیمه دوم قرن چهارم تا قرن هفتم): این جریان با قدرت گرفتن جریان متکلمان در مدرسه بغداد و امتداد آن در مدرسه ری وارد دوران افول شد. محدثان این دوره نیز تحت سیطره فکری نظام کلامی بغداد قرار داشتند و به همین دلیل سنت حدیثی امامیه بیشتر به موضوع امامت و فضائل نگاری محدود شد؛ برای مثال می توان ابن شهر آشوب، فتال نیشابوری، ابن راوندی، عماد طبری و دیگر محدثان این دوره اشاره کرد.
  4. دوره حیات و ظهور دوباره (قرن هفتم تا مدرسه اصفهان): در مدرسه حله با ظهور برخی از محدثان امامیه آرام آرام جریان حدیثی قوتی دوباره پیدا کرد. سید بن طاووس، فخار بن معد موسوی، ابن مشهدی، خاندان ابن نما را می توان بانیان این جریان دوباره دانست. بیشترین ظهور و بروز این جریان را می توان در سخنان سید بن طاووس و تقابلات وی با متکلمان و به خصوص سید مرتضی دید. به جز او نیز می توان به حسن بن سلیمان حلی اشاره کرد. وی با تألیف چندین کتاب حدیثی به تقابل با مکتب متکلمان و به خصوص شیخ مفید و سید مرتضی پرداخت. این جریان حدیثی در مدرسه جبل عامل نیز نفوذ کرد و می توان شهید ثانی را علی رغم تحولات فکریش ادامه دهنده خط فکری سید بن طاووس دانست. بعدها مدرسه اصفهان میراث دار همین جریان فکری شد و بسیاری از محدثان اصفهان تحت تأثیر همین جریان حدیثی کلامی هستند. 

 

نشست پنجم 

خلاصه نشست :

 

«رویکرد اجمالی به مولفه‌های اصلی پدیدارشناسی دین»

 

مسئله اصلی انسان امروزی، رسیدن به شیوه‌ای مطمئن برای معرفت و شناخت است، مسئله‌ای که در گذشته هم بسیار مهم بوده اما به‌آرامی از کنار آن گذر کرده و اقدام به شناخت جهان کرده بودند.

رویکرد جدیدی در گفتمان جدید علمی، اصل را بر تحقیق‌پذیری گذاشته، به گونه‌ای که هر معرفتی که خارج از اصل اثبات‌پذیری باشد را از دایره علم و معرفت بشری خارج کرده است.

در گفتمان جدید، میزان دقت و یقین معرفت، اصلی اساسی به‌شمار می‌رود و نسبت به میزان گستره و محدوده اهمیت بیشتری پیدا کرد.

در پاره‌ای از تاریخ علم، یک شخص می‌توانست مرجعی برای تمام علوم باشد که ابن‌سینا نمونه ایرانی آن است.

اما گسترش علم در جهت عمق، موجب آن شد که علم روز به روز تخصصی تر شده و نتیجتا گستره علمی هر شخص محدود‌ و محدودتر شود.

این رویکرد علی‌رغم اینکه عمق بیشتر علمی را موجب شد، اما دریافت تصویری یک سویه و غیرجامع موجب شد به زودی نقص این رویکرد آشکار شود. نگریستن به یک موضوع حتی یک شیئ جزئی همچون درخت صرفا از یک جهت، به خوبی ضعف و نقص معرفت حاصل شده را آشکار می‌کند. این مسئله همان عنوانی است که گاه از آن تعبیر به «تقلیل‌گرایی» می‌شود و پدیدارشناسی به شدت از آن احساس خطر می‌کند.

 این ضرورت، موجب تشکیل حلقه‌های علمی به‌منظور رسیدن به معرفت‌ جامع‌تری از موضوعی واحد شد. اندیشمندان این ضرورت را درک کردند که برای معرفت بیشتر و کامل‌تر از موضوعی جزئی همچون درخت، ضرورت دارد حلقه‌ای با حداقل سه یا چهار منظر تشکیل شود تا با به اشتراک گذاشتن تصویرهای متفاوتی از زاویه‌های مختلف، تصویری «واحد و منسجم اما گسترده» و نسبتا کامل دست یافت. تصویری که امکان اعتماد انسان را بیشتر به خود جلب می‌کند. همین انگیزه موجب شد تا حلقه‌های علمی ضرورتی انکار ناپذیر شوند، که حلقه وین و حلقه اورانوس، با رویکردی پوزتویسیتی و پدیدارشناسی نمونه‌های از آن هستند.

 

در ادامه سیر حرکت جریان‌های معرفتی، «علم دین» شکل گرفت، واژه‌ای که با مفاهیمی همچون «علم دینی» و «الاهیات» بسیار متفاوت است. این رویکرد جدید علمی، جملات الاهیاتی و «زبان دینی» را «غیر معرفت‌بخش» دانسته و در رویکردی اثبات‌پذیرانه، دین را همچون دیگر موضوعات طبیعی، مورد بررسی قرار می‌دهد.

باید توجه داشت که برای شناخت هرچه بهتر یک موضوع، بسنده کردن به تصویرهای بیرونی و تلفیق آنها کفایت نمی‌کند و برای شناخت بهتر یک درخت، نیاز است تا شاخه‌های درونی و شیوه رشد و گسترش آنها نیز مورد مطالعه قرار گیرد.

بر همین اساس است که رویکرد پدیدارشناسی دین از قابلیت بیشتری نسبت به رویکرد پوزتویسیتی منطقی به دین، برخوردار است چرا که، ضمن بررسی پدیدارهای بیرونی دین در اجتماع، انسان، و جهان، اقدام به شناسایی روابط درونی دینداران، آیین‌های اجتماع دینی، باورهای فکری و عبادات مذهبی در «ساختاری منسجم» قرار دهد و به‌واسطه این پدیدار‌ها و فنومن ‌های دینی، تصویری از «ذات و واقعیت دین» را به‌گونه‌ای قابل فهم نماید که برای غیرمومنان به آن نیز قابل درک باشد. از این ذات دین، اتو تعریف به «امرقدسی» یا «امری به کلی دیگر» می‌نماید.

 

یک پدیدارشناس دین، برای رسیدن به چنین ساختاری، ناچار است در یک حرکت مدیریت شده و هدف‌مند، تمام باورهای پیشین خود را در یک «تعلیق» یا «اپوخه» در پرانتز بگذارد تا از هر نوع پیش‌داوری که مانعی بر سر فهم ساختار درون دینی می‌شود، مصون بماند.

صرفا پس از این اقدام انقلابی است که امکان رسوخ در فرهنگ و جامعه دینی میسر شده و پدیدارشناس دین می‌تواند با یک «همدلی مومنانه»، تصویری از باورها، آیین‌ها هیجانات و آرزوهای یک مومن را فهم نماید. این همدلی به گونه‌ای است که گاه تصور می‌شود پدیدارشناس، یک مومن واقعی و مقید است. 

 

 

پدیدارشناسی و پدیدارشناسی دین

دین به‌عنوان ذاتی که از خود نمودهایی دارد، مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. ذاتی که امکان رجوع مستقیم به ذات آن ممکن نیست. بر این اساس نگاه از بیرون و به‌اشتراک گذاشتن فهم‌ها و معرفت‌ها میان (جامعه‌شناسان، روانشناسان و ...) به‌منظور پرهیز از «تقلیل‌گرایی»، لازم است.




نشست ششم :

 

 

خلاصه نشست :

 

بازخوانی باورهای عاشورایی در رویکردی پدیدارشناسانه

عاشورا، به‌عنوان «زمان مقدس» و کربلا، به‌عنوان «مکان مقدس»، یکی از محوری‌ترین باورهای شیعی است که نقشی برجسته در حیات و بازسازی تشیع دارد که بهره‌گیری از رویکردهای جدیدی همچون رویکرد پدیدارشناسی، امکان فراهم شدن تصویر جدیدی از این باور رایج شیعی را برای انسان معاصر فراهم می‌کند. میرچا الیاده با رویکردی پدیدارشناسانه به مبحث ادیان، معتقد است که غالب باورها و آیین‌های ادیان بر محور «آفرینش» و «نوزایی آفرینش» است.

اگرچه آیین‌های عاشورایی، بازسازی حادثه و تراژدی غم‌باری در کربلا به‌شمار می‌آیند، اما مقایسه و تطبیق آنها با آیین‌ها و جشن‌های نوزایی سایر ملل، گواهی می‌دهد که از مفهوم و کارکرد مشابهی برخوردار بوده و ساختاری مشابه دارند؛ بر همین اساس،‌می‌توان از تراژدی عاشورا، تعبیر به «آیین نوزایی شیعه» نمود.

علاوه بر این، امروزه گاه شاهد پرسش‌هایی از چرایی و یا چگونگی باورها و آیین‌های عاشورایی هستیم، آیین‌هایی که گاه فراتر از یک منطقه بوده و رواج گسترده‌ای در میان شیعیان دارند. تا پیش از این، چنین پرسش‌هایی با پاسخ‌های سنتی و گاه اسکات‌های دینی روبرو بوده‌اند. بدون تردید امروزه، اقناع‌کنندگی پاسخ‌های سنتی به چنین پرسش‌هایی مورد تردید جدی قرار گرفته است. می‌توان پذیرفت که حداقل برای بخشی از جامعه حاضر که از ذهنی پرسش‌گر در دین و زبانی علمی استقبال می‌کنند، در پیش ‌گرفتن رویکردهای جدید و علمی، ضرورت دارد.

ودر کل در این نشست قصد داریم تا باا رویکردی نسبتا جدید و برون دینی، آیین‌ها و باورهای عاشورایی را بازخوانی نموده و تصویری قابل مفاهمه ‌ـحتی برای غیرمومنان شیعی‌ـ‌ فراهم نماید.

 




به مناسبت عید سعید غدیر:

 

 انجمن علمی شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب به مناسبت ایام مبارک عید سعید غدیر خم گفتگوی با حجه الاسلام والمسلمین سید حسن سبزواری صاحب کتاب (امامت علوی در سیره نبوی) انحام گرفت.

وطی آن دو عنوان از کتبی که اخیرا توسط ایشان به زیور طبع آراسته شده با بیان نویسنده محترم معرفی گردید

مختصری از بیانات ایشان:

 

شرح کوتاهی از زبان حجه الاسلام والمسلمین سید حسن سبزواری صاحب کتاب امامت علوی در سیره نبوی

 از آنجایی که امر امامت استمرار نبوت میباشد و پیامبر اکرم (ص) برای معرفی حضرت علی علیه السلام تنها از یک روش حرکت نکردن بلکه از گونه هاو روشهای مختلف امامت امام علی (ع) رابیا ن کردن‌، گاهی به روش تنصیص و روایات وگاهی با بیان ویژگی ها، گاهی با همتای خود قرار دادن ایشان، گاهی با انبیا مقایسه وبرتری ایشان را بیان می‌کردند گاهی

آیاتی را بیان ومصداق آنرا بر رفتار حضرت علی بیان کردند وشیوه های متفاوت که جناب حجه الاسلام والمسلمین سید حسن سبزواری مجموعه از این روشها را را در مجموعه ای به نام امامت علوی در سیره نبوی جمع کردند و تلخیص شده این کتاب هم با عنوان ره‌نمای امامت چاپ شده است .

                                                                                                                 مشاهده گفتگو



به همت انجمن علمی شیعه شناسی :
بحث در مورد : عید غدیر در منابع مذهب اسماعیلیه

 سخنران: حجه الاسلام والمسلمین دکتر محمد غفوری نژاد
 دریافت فایل کامل سخنرانی

..........................................................................

خلاصه بحث

.......................................................................................


در منابع کهن اسماعیلیه، قدیمی ترین اثر که در آن سخن از غدیر آمده کتاب" الکشف" است نوشته جعفر بن منصور الیمن می‌باشد که در قرن چهارم می زیسته است. مولف در این کتاب در ذیل آیه "ثانی عطفه لیضل عن سبیل الله" می‌گوید: این آیه اشاره یوم الجحفه دارد.  گاهی غدیر به الجحفه تعبیر می شود. چون غدیر نزدیک مکان جحفه از مواقیت حج است. جعفر بن منصور الیمن اشاره می‌کند که شأن نزول این آیه در روز جمعه بوده است.
 از دیگر منابع اسماعیلی که در مورد غدیر سخن گفته کتاب "المجالس المویدیه" نوشته موید الدین شیرازی است از دانشمندان قرن پنجم اسماعیلی که ایشان در مجلس ششم سخن را اینطور آغاز کرده است:" الحمدلله المشرف یوم الغدیر بصاحب یوم الغدیر و مکمل بولایت البشیر النذیر" سپس آیه اکمال را می‌آورد و اشاره می‌کند به اینکه این آیه شریفه ناظر به فریضه‌ای است که ختم فرائض است.
دولت فاطمیان در طول سال مناسبتهای متعددی را جشن می‌گرفتند مجموعاً ۲۸ عید سالانه وجود داشت از جمله اعیاد غدیر خم بود توسط المعزلدین الله خلیفه چهارم فاطمی پایه گذاری شد. اینان شب عید را احیا می‌کردند غلامان خود را آزاد می‌کردند و در تالار طلایی جشن مفصلی می‌گرفتند. روز عید دو رکعت نماز می‌خواندند و لباس‌های نو می‌پوشیدند.
مقریزی از مورخان بزرگ اسلامی می‌نویسد: مردم در مسجد بزرگ قاهره روز عید غدیر جمع می‌شدند تا ظهر و بعد می‌آمدند قصر و هدایا را از بزرگان قصر دریافت می‌کردند. خلیفه به قصر می‌آمد با لشکریان بیش از ۷ هزار سواره و ۵هزار پیاده در نظم خیره کننده‌ای رژه می‌رفتند. روز عید خطبه خوانده می‌شد حاوی نص پیامبر اکرم(ص) بر انتخاب امیرالمومنین(ص). در این عید که برای آنها بالاتر از عید قربان بود غالب مردم قربانی می‌کردند.  بینوایان به دربار خلیفه می‌آمدند و از خلیفه هدیه می‌گرفتند. شعراء شعر می‌خواندند تا صله دریافت کنند.
بنابراین عید غدیر در دستگاه فاطمی هم جنبه حکومتی داشت و هم جنبه مردمی و هم یک نوع رژه نظامی بود. در میان طیبیان داوودی هرگاه نوجوانی به ۱۵ سالگی می‌رسید میثاق وفاداری با امامان طیبیان داوودی می‌بست و ملحق به طیبیان داوودی می‌شد. این عهد را بزرگسالان  داوودی هر ساله در ۱۸ ذی‌الحجه روز غدیر خم تجدید می‌کردند.
محمد‌هادی امینی در کتاب "عید الغدیر فی عهدالفاطمیین" مروری بر سروده‌های فاطمیان و اسماعیلیان در مورد غدیر خم داشته است.
خطبه خوانی در غدیر مشتمل بر گزارش ماجرای غدیر بوده و بعد از آن خطبه خوان، برخی از احادیث منقول از امیرالمومنین(ع) را نقل می‌کرده و در پایان، مجلس را با ذکر وفات پیامبر اکرم (ص) و گریه بر آن حضرت ختم می نمود.




نشست هفتم

خلاصه نشست



انجمن علمی شیعه شناسی به مناسبت ایام محرم تقدیم می‌کند:

فصل اول

موضوع: معرفی و بررسی کتب و آثار عاشورایی پس از انقلاب

سخنران: دکتر سعید طاووسی

به مناسبت ایام شهادت حضرت اباعبدالله حسین علیه السلام گفتگویی را با جناب آقای دکتر طاووسی عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، پژوهشگر عاشورایی انجام داد. در این گفتگو آثار و کتب منتشر شده با موضوع واقعه عاشورا که پس از انقلاب اسلامی منتشر شده است معرفی و در نوبت‌های بعدی مورد آسیب‌شناسی قرار میگیرد.
بخش اول:
در این بخش جناب آقای دکتر طاووسی آثار فاخر و ارزشمندی که درخصوص واقعه عاشورا در چهار دهه‌ی اخیر به چاپ رسیده را معرفی نمودند. وی اشاره دارد با توجه به حجم کثیر از کتب و آثار منتشر شده برخی از آنها به واقع آثاری بی‌بدیل و به لحاظ محتوا بسیار مفید هستند. اما این نکته را هم اشاره فرمودن که علی‌رغم حجم زیاد آثار، این مسئله باید مورد توجه باشد که هنوز موضوعات و مقولات بسیاری وجود دارد که هنوز به آنها پرداخته نشده  که قابل اهتمام بوده و به لحاظ اعتقادی امکان تعمیق باورها وجود دارد.
نکته دیگری که ایشان اشاره فرمودند علی‌رغم کثرت آثار فاخر منتشره؛ کتب و آثاری هم وجود دارد که به لحاظ محتوایی از ارزش چندانی برخوردار نیستند.

در جلسات آتی به اسیب شناسی این آثار می‌پردازیم.

دریافت فایل فیلم

https://aparat.com/v/XtQ4W

...............................................................

................................................

فصل دوم

موضوع: آسیب شناسی آثار عاشورایی پس از انقلاب

در این نوبت از گفتگو، جناب آقای دکتر طاووسی، در زمینه‌ی آسیبهای مرتبط به آثار عاشوراییِ دهه‌های اخیر  به نکات ذیل اشاره داشتند:
۱. در رجوع به اسناد دست اول ( نزدیکترین آثار تولیدی به واقعه عاشورا به لحاظ تاریخی) استناد به برخی روایات و اسناد، از اعتبار چندانی برخوردار نیستند.
۲. استفاده از اسناد دست دوم ( به لحاظ تاریخی قرن‌ها فاصله بوده بین زمان تولید اثر و واقعه عاشورا) خود باعث ضعف در محتوای تولیدی، شده است که نمونه‌هایی را نیز ذکر فرمودند.
۳. تولید برخی آثار، بدون تبیین مشخصی از مخاطب‌ صورت گرفته
۴. عدم تطابق گزارش‌های تاریخی استناد داده شده در آثار، که بعضا در تعارض با هم هستند.
۵. تولید برخی آثار مبتنی بر احساسات مخاطب و عدم لحاظ کردن واقعیات و استنادات.
۶. عدم بروز رسانی برخی آثار که با نقدهایی (مورد پذیرش صاحبان اثر نیز می‌باشد)  مواجه بوده اما از طرف مولفین نسبت به رفع آنها اقدامی صورت نگرفته.

این گفتگو مختصر و کوتاه اما پرمحتوا صورت گرفته که آثار عاشورایی با مصادیق و آسیبهای آنها و البته برخی محتوای فاخر نیز معرفی شده‌اند. از علاقه‌مندان دعوت میشود، این گفتگوی کوتاه را ملاحظه نمایند.


 دریافت فایل فیلم

https://www.aparat.com/v/7OxSi

..............................................................

.............................................

فصل سوم

موضوع: پاسخ به برخی شبهات عاشورایی

در جلسات پیشین آثار عاشورایی پس از انقلاب معرفی و آسیب شناسی شد.
 در این بخش از گفتگو با جناب دکتر طاووسی مسرور، برخی از شبهات پیرامون واقعه عاشورا که در سالهای اخیر مکرر مطرح شده و عدم پاسخ متقن به آنها موجب تشویش اذهان بوده؛ مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت.
متناسب با شرایط گفتگو، از میان انبوه شبهات، در این جلسه موارد ذیل در محضر استاد، مطرح و پاسخ اجمالی و متناسب ارائه شد.
۱. معرفی و بررسی نحوه شهادت طفل شش‌ماهه حضرت اباعبدالله علیه‌السلام
۲. تحلیل مستند نحوه شهادت یکی از صحابه امام حسین علیه‌السلام  ( سعید (سعد) بن عبدالله حنفی) در ظهر عاشورا

 علاقه‌مندان می‌توانند برای مشاهده کامل این گفتگو به آدرس زیر مراجعه نمایند.

 

دریافت فایل فیلم

https://aparat.com/v/HfV8x

.............................................................

...........................................

فصل آخر

موضوع: پاسخ به برخی شبهات عاشورایی

در فصل گذشته از گفتگو با دکتر طاووسی مسرور، برخی از شبهات پیرامون واقعه عاشورا مورد بررسی قرار گرفت. دراین جلسه که آخرین بخش از این گفتگو می‌باشد به برخی دیگر از شبهات پرداخته شد.
شبهاتی که در این قسمت توسط کارشناس برنامه مطرح و از سوی استاد پاسخهای مستندی ارائه شده است عبارتند از:

۱. بررسی علت و انگیزه‌ی همراه شدن خانواده‌ی امام با حضرت در مسیر کوفه و عدم اسکان ایشان در مدینه یا مکه
۴. بررسی مستند تاریخ عزیمت امام از شهر مکه و علت عدم اتمام اعمال حج و رها کردن مناسک و....
فیلم کامل این گفتگو را در آدرس زیر مشاهده نمایید.

 

دریافت فایل فیلم

https://aparat.com/v/Tb8zH




نشست هشتم

خلاصه نشست

ازمیان موضوعات مهم درباره امام حسین (ع) پرسشی که همواره آبشخور بسیاری ازمباحث کلامی وتاریخی بوده و درخصوص آن نیز اقوال مختلفی  مطرح است، آن است که آیا قیام امام حسین (ع) با علم به شهادت و آگاهی پیشینی صورت پذیرفته یا خیر و دیگر این که اگر بپذیریم که ایشان علم به شهادت داشته، آیا فقط باید قایل شویم که هدف قیام عاشورا، صرفا شهادت بوده است یا باز هم می­توان گفت که ایشان درصدد تشکیل حکومت بوده اند؟

دکتر سعید طاوسی مسرور، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، در بحث خود نشان دادند که نه تنها بر اساس آموزه­‌های کلامی امامیه، امام حسین (ع) از شهادت خود در این قیام از قبل آگاه بوده، بلکه از شواهد متعدد روایی و تاریخی در منابع شیعه و اهل تسنن همین استفاده می­شود مثلا در منابع شیعه و سنی مانند کامل الزیارات و مستدرک حاکم نیشابوری، روایت شده که هنگامی که حسین(ع) نزد پیامبر(ص) بود، جبرئیل آمد و گفت: ای محمّد! آیا او را دوست می داری؟ فرمود: آری. جبرئیل گفت: هان که امتت او را به زودی می کشند. سپس گفت: آیا دوست داری خاکی را که بر روی آن کشته می شود به تو نشان دهم؟ فرمود: آری . جبرئیل از خاک کربلا برداشته و به پیامبر خدا(ص) داد. وقتی به آن حضرت خاک را نشان داد آن خاک به رنگ سرخ بود. پیامبر(ص) فرمود: خوشا به حال تو ای خاک و خوشا به حال کسی که بر روی تو کشته می شود. در روایت دیگری که در منابع فریقین نقل شده، آمده است که امام حسین(ع) به ام المؤمنین ام سلمه فرمود: مادرم، به خدا قسم من این حقیقت را می‌دانم و حتما کشته می‌‏شوم و براى من چاره‏‌اى جز انجام این کار نیست، و به خدا سوگند، می‌‏دانم در چه روز و به دست چه کسى کشته می‌شوم و به خوبى می‌شناسم آن مکانى را که در آن دفن می‌گردم و می‌‏شناسم کسانى از دوستان و نزدیکانم را که با من به شهادت می‌‏رسند.

بنا بر روایتی از خود امام حسین (ع)، شهید سید محمدباقر صدر این نظر را مطرح می­کند که اجابت دعوت اهل کوفه به سبب اقدام عملی ایشان بر آن حضرت واجب شد. از این رو آن حضرت به قصد به دست گرفتن حکومت کوفه و عراق عازم کوفه شد و قیام به انجام این تکلیف با علم به شهادت ساقط نمی­شود. در واقع شهادت نتیجه این حرکت سیاسی ایشان بود و نه هدف آن.  

دریافت فایل فیلم

https://aparat.com/v/ckEqQ




نشست نهم

خلاصه نشست

وضعیت اعتقادی و تاریخی شیعه در عصر امام حسین (ع)
بعد از شهادت امام حسن(ع)، امام حسین(ع)  سرپرستی و هدایت شیعیان را برعهده گرفت. ایشان، تعلیم و تربیت دینی مردم را از وظایف اهلبیت دانسته  و می‌فرمایند: «اقدامات ما اهلبیت برای طلب دنیا نیست، بلکه برای این است که نشانه‎های دین خدا را به مردم نشان دهیم(برپاگردانیم). می‎خواهیم بندگان ستمد‎یده در امان باشند و به واجبات، سنّت‎ها و احکا‎م عمل گردد‎.»  ایشان، شعار اصلی خود را در قیام کربلا قبل و بعد از حرکت، احیاء سنت رسول خدا و علی‌بن ابی‌طالب و مبارزه با بدعت‌ها قرار داد و در روز عاشورا با تقدیم خون خود، ارزش‌های دینی و اسلامی را احیا کرد.  
به اعتقاد شیعه و سنی، امام حسین(ع)از فقها، عالم به کتاب و سنت بوده و از رسول خدا روایت نقل می‌کند.  آن حضرت خود را چشمه دانش معرفی کرده  و در مسجد نبوی و گاهی در مکّه حلقه درسی داشت و به سؤال‌های عموم مردم پاسخ می‌داد. جلساتی که حتّی معاویه آن‌را باشکوه و باوقار توصیف کرده است.  تمایل مردم به امام حسین آن‌چنان زیاد بود که پس از ورود به مکه به سراغ وی رفته و ترجیح می دادند بیشتر اوقات در کنار امام باشند.   
فشارهای شدید سیاسی و اجتماعی بر شیعیان، مانع استقبال حداکثری مردم از امام بود و شیعیان عراق ترجیح می‌دادند در خانه خود مخفی بمانند والاّ خانه آنان تخریب یا دست و پایشان قطع می‌گردید.  زیادبن اَبیه به دستور معاویه دو حضرمی را به دلیل اظهار تشیع و پیروی از مکتب علیبعد از دارآویختن بر در منزلشان، در کوفه نیز به دارآویخت و به فرمایش امام حسین آنان را قطعه قطعه کرد.  ابن‌جوزى(م597ق) نیز نوشته است: «وقتى عده‌اى از شیعیان به زیاد که بر منبر خطبه مى‌خواند اعتراض کردند، دستور داد دست و پاى هشتاد نفر را بریدند. او، مردم را در مسجد جمع مى‌کرد و از آنان مى‌خواست که از على تبرى کنند و هرکس امتناع مى‌کرد، فرمان مى‌داد خانه‌اش را خراب کنند.»  همچنین، عبیدالله‌بن زیاد در بصره مساجدی با هدف لعن علی¬بن ابی‌طالب بنا کرد.  در گزارش دیگری مردم عثمانی مذهب بصره خانه ابوالاسود دُؤلی را به دلیل پیروی از علی سنگ‌باران کردند.  شهادت نماینده ارسالی امام به بصره، هانی‌بن عُروه، قیس‌بن مُسَهّر، میثم تَمّار و مسلم‌بن عَقیل از دیگر جنایات ابن‌زیاد در عراق است.  
امام حسین(ع) عامل این جنایات را بنی‌امیه می‌دانست و در نامه‏اى خطاب به معاویه نوشت: «تو، زیادبن ابیه را بر عراق گماردی در حالى او که دست و پاى مسلمانان را قطع کرده، چشم‌ها را کور و علاقه‏مندان به على را بر شاخه‏هاى نخل به‌دار می‌آویخت. تو به او نوشتى: هرکس بر دین على است او را بکش! او نیز آنان را کشته و به امر تو مثله کرد.»  استقبال از دیدگاه¬های امام حسین در مبارزه با ظلم تا آن‌جا بود که با وجود کنترل شهر بصره و وجود مردم عثمانی مذهب در آن،  برخی از شیعیان در منزل ماریه دختر سعد از قبیله عبدالقیس جلساتی داشتند و در آن‌جا آمادگی خود را برای همراهی با امام اعلام کرده و برخی از آنان در کربلا شهید شدند.   
بیشتر شیعیان امام حسین(ع) در عراق و مدینه بودند. از شیعیان فعال این دوره، می‌توان از حارث اعور، جابربن عبدالله انصاری و عبدالله¬بن عباس نام برد که جلسات درسی در مدینه و مکه داشتند. جابر در مدینه و ابن‌عباس در مکه تدریس تفسیر و فقه داشت و به سؤالات عامه نیز پاسخ می‌داد.  بهترین شاهد حضور فعال شیعه در عراق، سخنان معاویه است که در پاسخ به انتقادات امام حسین از جنایات بنی‌امیه، از اصطلاح «شیعه ابیک؛ شیعیان علی» استفاده کرد.  همچنین براساس گزارش‌های موجود، چون خبر شهادت امام حسن(ع) به اهالی کوفه رسید، بزرگان شیعه به امام حسین(ع) نامه نوشته و شهادت برادرش را تسلیت گفتند.  
یکی از مهمترین ویژگی‌های شیعیان کوفه، پایبندی به شریعت بود. به¬عنوان نمونه، در ماجرای نحوه یافتن مخفی¬گاه مسلم¬بن عقیل آمده است: «ابن‌زیاد، پولی را به یکی از غلامان خود داد و از او خواست تا محل اختفای مسلم را پیدا کند. غلام، به مسجد کوفه رفت و کوشید با معیاری که برای شناخت شیعیان داشت، او را بیابد. نگاهش به شخصی افتاد(مسلم‌بن عَوسَجَه) که مشغول نماز خواندن به¬صورت متوالی بود، پیش خود گفت: شیعیان فراوان نماز می‏خوانند و گمانم آن است که این شخص باید از شیعیان باشد.»  
محبت به امام حسین(ع) و خاندان رسالت در کوفه بسیار زیاد بود. با آمدن عبیدالله‌بن زیاد، شیعیان و محبان از جهت ترس جان خود، گاهی عقیده خود را مخفی می‌کردند یا برای اینکه در کربلا حضور نیابند، از کوفه فرار می‌کردند. به عنوان نمونه، از هر هزار نفری که ابن‌زیاد به کربلا برای جنگ با امام حسین(ع) اعزام می‌کرد، تنها دویست نفر به کربلا می‌رسیدند و مابقی فرار می‌کردند.  
افرادى که در کنار امام به شهادت رسیدند، از شیعیانى بودند که امامت را تنها حقّ على و فرزندانش میدانستند. علاوه بر دفاع امام از حق خویش،  یارانش نیز این اعتقاد را به¬ویژه در صحنه نبرد کربلا بیان می‌کردند. چنان‌که مسلم به ابن‌زیاد گفت: «به خدا سوگند، معاویه
لیفه حق نیست؛ بلکه با حیله‏گرى بر وصى پیامبر(علی(ع) و حسن(ع)) غلبه کرده و خلافت را غصب کرده است.»  عبدالرحمان‌بن عبدالله یَزنى، می‌گفت: «دین من، دین حسن (ع)و حسین(ع)است.»  همچنین، حَجّاج‌بن مَسرُوق خطاب به امام حسین می‌گفت: «پدر شما علی، وصی رسول الله است.»  هلال بن نافع بَجَلى در شعرى می‌گفت: «من از بنی‌تَمیم و بَجَلى هستم؛ دینم، همان دین حسین و پدرش على است.»  عثمان¬بن علی‌بن ابی‌طالب نیز در شعرى می‌گفت: «آقایم على، صاحب کارهاى پاک و طاهر است، من برادر حسین(ع) هستم که برگزیده‏ترین برگزیدگان است.»

 

دریافت فایل فیلم

https://aparat.com/v/rjwTD




نشست دهم

خلاصه نشست

هدف از طرح شبهه
در پاسخ به شبهات اولین مرحله تحلیل هدف از شبهه است؛ اهداف شبهات اغلب بر سه دسته است:
الف) هدف مستقیم که با طرح شبهه به دنبال تخریب اعتقادات در مورد همان شبهه است.
ب) هدف غیر مستقیم که با طرح شبهات متعدد حول یک محور واحد، به دنبال ایجاد شبهه در محور است. که یکی از اهداف اصلی طرح شبهات در مسئله عاشورا از همین قبیل است؛ به عنوان نمونه طرح چندین شبهه در مورد مسئله عاشورا – با وجود داشتن جواب- برای القا کردن این مطلب به مخاطب که اصل مسئله عاشورا مورد تردید است؛ یعنی با ایجاد تشکیک در جزئیات به تشکیک در اصل مسئله برسد.
که در این مسئله باید قبل از پاسخ به شبهات در جزئیات یک عقیده ثابت در مورد مسئله ایجاد کرد؛ یعنی با آوردن ادله متعدد و قطعی یک اعتقاد اصلی ثابت ایجاد کرد که قابل خدشه نباشد؛ که وقتی در جزئیات شبهه می شود به اصل منتقل نشود.
ج) طرح شبهه با روش تمسخر برای سلب ولایت از دل ها؛ بر اساس روایاتی که در ذیل آیه شریفه «واذا رایت الذین یخوضون فی آیاتنا فاعرض عنهم حتی یخوضوا فی حدیث غیره إنکم إذا مثلهم» روایات معتبری آمده است که اگر در جایی به یکی از مومنین یا ائمه علیهم السلام توهین می شود و شخص بدون داشتن هیچ عذر خاصی مثل تقیه یا ... به شنیدن آن توهین ادامه می دهد، ولایت از قلب او سلب خواهد شد؛ به همین دلیل حتی اگر شخص شبهه افکن متوجه این نتیجه خطرناک شبهه نباشد، قطعا از طریق شیاطین – که از این نتیجه سلبی خطرناک آگاه هستند- این مدل طرح شبهه، به فرد شبهه افکن القا می شود.
انواع گروه های شبهه افکن:
همچنین باید مشخص باشد که چه کسی شبهه را مطرح کرده است؛ در مسائل مربوط به عاشورا گروه های مختلفی طرح شبهه می کنند؛ به عنوان نمونه طیف شیرازی ها یا مخالفین انقلاب اسلامی در اصل هدف سید الشهدا در تشکیل حکومت تشکیک می کنند؛ یا در مسئله قمه زنی به ترویج آن مشغول هستند. همچنین در مواسم مختلف مثل اربعین ممکن است گروه های مختلف دیگری به طرح شبهات مربوط بپردازند:
الف) گروه های باستان گرا
ب) گروه های اتیست و ضد دین
ج) اهل سنت  
د) وهابیت
ه) گروه صرخی
و) گروه یمانی
ز) گروه شیرازی
 
انواع شبهات مرتبط با سید الشهدا علیه السلام:
الف) شبهات تاریخی
این شبهات بر چند دسته اند:
1. تشکیک در هدف سید الشهدا علیه السلام که در دو مقوله قیام برای تشکیک حکومت، یا داستان ارینب شبهه مطرح می شود
2. تشکیک در مدل شهادت، که برای زیر سوال بردن مظلومیت حضرت جزئیات ماجرای عاشورا زیر سوال برده می شود  
3. دسته دیگر شبهات تاریخی برای تغییر در نحوه تعامل با امام حسین علیه السلام مطرح می شود که شبهات در مورد محل دفن سید الشهدا علیه السلام (که به زیارت مربوط می شود) و شبهات مربوط به زیارت اربعین (جهت تشکیک در زیارت اربعین) از دین دسته هستند.
ب) شبهات کلامی
شبهات کلامی بر چهار دسته اساسی هستند:
1. تشکیک در عصمت سید الشهدا با اشتباه انگاری تصمیمات حضرت در ماجرای عاشورا  
2. تشکیک در علم غیب حضرت با طرح سوال علت مخالفت حضرت با علم غیب، یا مسئله خودکشی سید الشهدا علیه السلام و...
3. تشکیک در ولایت تکوینی حضرت با طرح شبهه در اینکه چرا از آن استفاده نکرده است
4. تشکیک در الهی بودن رفتار ائمه علیهم السلام با طرح شبهه در مورد تعارض رفتار سید الشهدا علیه السلام با دیگر ائمه  
ج) شبهات فقهی
این شبهات گسترده ترین شبهات در زمینه عاشورا هستند؛ که در زمینه های ذیل هستند:
عزاداری و گونه های مختلف آن (قمه زنی، زنجیر تیغی، سینه زنی، زنجیر زنی، علم کشی، سیاه پوشی، اطعام، خیمه  عزا، گل مالی و...)
تربت و فروع آن (سجده بر تربت، تسبیح تربت، تبرک به تربت)
تبرک
توسل (در دو مقوله اصلی اصل توسل که شخص ممکن است توسل کرده و حاجت نگرفته است؛ و جواز یا عدم جواز توسل)
دفن در کنار شهدا یا اماکن متبرکه  
سفر برای زیارت قبور  
سجده به سوی قبور و...
که شخص پاسخگو باید در ایام مرتبط با عزا یا اماکن مرتبط با اینگونه شبهات آشنایی کامل داشته باشد. 
 

دریافت فایل فیلم

https://aparat.com/v/39Ifq




بسمه تعالی

گفتگوی انجمن توسط حجه الاسلام سید محمد عبادی هیئت اجرایی انجمن  با حجه الاسلام والمسلمین حمیدرضا شریعتمداری دانشیار دانشکده شیعه شناسی صاحب کتاب ابوحیان توحیدی و معارف کلامی ۱و۲ (آموزه های اختصاصی شیعه)

خلاصه مباحث این جلسه:

در کتاب معارف کلامی آموزه‌های اختصاصی موضوعاتی را بررسی می‌کنیم که یا به امامت خاصه مربوط است.(روایات ۱۲ امام، مرجعیت علمی اهل بیت(ع)،یا ناظر به دیگر معارف کلامی (بداء، امر بین الامرین و تقیه) است.
این کتاب از ده فصل اصلی با عناوین تشیع اعتدالی، شیعه و انشعاباتش از نگاه ملل ونحل نویسان و.....می‌باشد
از دیگر کتابهایی که در این جلسه ببان شد کتاب ابوحیان توحیدی می‌باشد
موضوع این کتاب تفکر عقلانی و انسانی پژوهشی در شخصیت‌شناسی «ابوحیان توحیدی» است. در این کتاب با اشاره به جایگاه ویژه‌ی رونق فکری، فرهنگی و مذهبی جهان اسلام در قرن چهارم هجری از نظر اندیشمندان و با اعتقاد بر این که یکی از مهم‎ترین و قابل استنادترین روایت‌گران سخنران و اندیشمندان قرن چهارم، ابوحیان توحیدی می‌باشد که هم با اندیشه‌ها و اندیشمندان روزگار خود آشنا بوده، هم دربارهای امیران، وزیران و صاحب منصبان فرهنگ پرور را به خوبی می‌شناسد و هم ذایقه‌ی مردم زمان خود و خلق و خو و سرشت ایشان را از نزدیک یافته است با تکیه بر نوشته‌های مسجع وی تصویری از اندیشه‌های عقلانی و انسان‌گرایی قرن چهارم به دست می‌دهد. دیدگاه وی پیرامون انسان، نوع نگاهش به فلسفله و کلام و دغدغه‌های کلی او مورد بررسی نگارنده در این اثر بوده است. معرفی شخصیت و آثار وی و فضای سیاسی زمان او از مطالب آغازین این کتاب می‌باشد.

مشاهده فیلم این گفتگو

https://aparat.com/v/4VjGH




نشست یازدهم

خلاصه نشست

۱. بی تردید، تشیع هم از لحاظ آموزه ای، هم از لحاظ عینی و اجتماعی، یک مذهب مستقلی است با همه ویزگی هایی که یک مذهب مستقل دارد*؛
۲. با همین ویزگی های استقلال بخش(که مایه تشخص و تمیز آن است)، تشیع هویت پیدا می کند. هویت مایه قوام و دوام هر جامعه و مجموعه ای است**؛
۳. طبعا این استقلال و تمایز به معنای آن نیست که این مذهب در ذیل یک دین فراگیر تعریف شود، همچنان که هویت داشتن و تمایز داشتن به معنای تقابل با دیگر هویت ها نیست؛
۴. پرسش این است که در تمیز و تمایز آموزه ای یا در آنچه به عنوان اختصاصات شیعه مطرح می شود(فارغ از واقعیات عینی که گاهی فراتر یا بیش تر از این مرزبندی های نظری، جدایی می افکند)، چه مسیری را طی کنیم: آنقدر در تفاصیل و تفاسیر خاص، غرق شویم که وجه مشترک ما با دیگر مسلمانان به باریکه ای شکننده یا قالب های صوری و إسمی محدود شود یا آنقدر، اشتراکات را بگسترانیم که گویا اختلافات همه لفظی و صوری هستند یا راه میانه ای را بجوییم؟
۵. هر کدام از دو رویکرد، آفاتی دارند:  
رویکرد نخست، راه را بر تفاهم می بندد و تشیع را به دینی مستقل تبدیل می کند و مجموعه ای از پیامدهای معرفتی و غیرمعرفتی دیگر***. رویکرد نخست، هویت شیعه، اقتدار شیعه و معناداری تشیع را سلب می کند و اتفاقا مانع تفاهم و تعامل می شود، یعنی تا سری در سرها نباشی، نمی توانی با دیگر سران وارد گفت وگو و تعامل بشوی؛
۶. تحدید اختصاصات، به ضمیمه حدیث افتراق می تواند استدلالی بر ناجیه بودن شیعه به دست دهد: استدلال خواجه نصیرالدین طوسی؛
۷. شاخصه های اختصاصات کدامند؟
- در مذهب خاص، مورد اتفاق باشد(اینکه به حد ضرورت برسد یا نرسد، بحث دیگری است)، هم در اصل موضوع،  هم در تفسیر آن؛
- در هیچکدام از مذاهب دیگر، مطرح نباشد؛
- از مسائل مهم و اساسی باشد؛
۸. بر این اساس، باید ببینیم که کدام مسئله مهم نظری(و تاریخی) چنین ویژگی هایی را دارد:
به نظر می رسد که فقط در مورد امامت****، آن هم در برخی محورها و ابعادش می توان قاطعانه گفت: این خاصیت را داراست و در خصوص دیگر مسائل مطرح، شاید بتوان‌گفت: یا چندان مهم نیستند یا اختصاصی شیعه نیستند یا در اصل یا در تفسیرشان، مورد اتفاق شیعه نیستند.
 
* اینکه آیا ائمه ما جویای تمایزهای عینی و اجتماعی هم بودند، یعنی شیعه را جامعه ای مستقل و جدا از بقیه  
 
مسلمانان می خواستند یا خیر، بهز، بحث دیگری است که در جای دیگر باید دنبال شود؛
 
 بحث فنی و دقیقی وجود دارد که اهل بیت علیهم السلام،  هویت اصلی شیعه و تمیز یا تفوق شیعه را چه می جستند؛
 
* از جمله اینکه با این نگاه، تمذهب و تفرق تا مالانهایه له  ادامه پیدا می کند؛
 
****  اینکه این اختصاص چگونه مرزبندی ای را ایجاد می کند و آیا در کفر و ایمان، تأثیرگذار است یا خیر و از لحاظ فنی، چگونه تبیین می شود، نیازمند بحث های دیگری است.

مشاهده فیلم این گفتگو

https://aparat.com/v/YMi3y




 



نظرات
نام
پست الکترونیک
کد امنیتی
Captcha
دانشکده شیعه شناسی دانشگاه ادیان و مذاهب


نشانی: ایران - قم - پردیسان
تلفن: 32802610 25 98+
فکس: 32802627 25 98+
کد پستی: 3749113357
صندوق پستی: 37185 - 178
پست الکترونیکی: info@urd.ac.ir
سامانه پیامکی: 3000135789

دانشکده ها

دانشکده شیعه شناسی
دانشکده ادیان
دانشکده مذاهب
دانشکده فلسفه
دانشکده زن و خانواده
دانشکده عرفان
دانشکده مجازی

خدمات فناوری اطلاعات

سامانه جامع آموزش
سامانه آموزش مجازی
سامانه پذیرش دانشجو
سامانه نشریات دانشگاه
پست الکترونیک
فروش اینترنتی کتاب
کتابخانه دیجیتال

بیانیه رسالت

دانشگاه ادیان و مذاهب، نخستین دانشگاه تخصصی ادیان و مذاهب در ایران، برخاسته از حوزه علمیه، ضمن شناخت ادیان و مذاهب و تعامل و گفت و گو با پیروان آنها با تکیه بر مشترکات، در جهت همبستگی انسانی، تقویت صلح، کاهش آلام بشری، گسترش معنویت و اخلاق و معرفی عالمانه اسلام بر اساس آموزه های اهل بیت علیهم السلام به پژوهش و تربیت نیروی انسانی متخصص اقدام می نماید.

طراحی، توسعه و پشتیبانی: کویر سبز